egoismos

«Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;», «σε ποιον νομίζεις ότι μιλάς έτσι;», «εγώ τον έκανα αυτό που είναι σήμερα» και άλλες παρόμοιες φράσεις ακούω καθημερινά.

Ποιος θεωρείται εγωιστής; Ποια η διαφορά του εγωιστή από τον περήφανο ή τον υπερήφανο;

Εγωιστική συμπεριφορά είναι η συμπεριφορά που γίνεται με σκοπό την προσωπική ευημερία και το ατομικό συμφέρον. Ενδεχομένως, η συμπεριφορά που δείχνει μια ιδιαίτερη αγάπη προς τον εαυτό και ίσως περιφρόνηση για τους άλλους. Λέξεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν συνώνυμες είναι η φιλαυτία, η αλαζονεία, η αυταρέσκεια και ο ναρκισσισμός.

Ο ναρκισσισμός θεωρείται ψυχική διαταραχή και αποτελεί το επιστέγασμα του εγωισμού. Τα άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή παρουσιάζουν έντονο θαυμασμό και ενασχόληση με τον εαυτό τους, έντονο παιδομορφισμό, έχουν φτωχές διαπροσωπικές σχέσεις και εύθραυστη αυτοεκτίμηση που εξαρτάται κυρίως από την εικόνα που έχουν οι άλλοι για το άτομο τους ενώ κάθε αρνητική κριτική ή ματαίωση τους προκαλεί θυμό, απομόνωση και θλίψη.

Ο «νάρκισσος» έχει ένα μοναχικό, ασθενές και φοβισμένο εγώ. Περήφανος θεωρείται κάποιος ο οποίος έχει αυξημένη αξιοπρέπεια ενώ υπερήφανος θεωρείται κάποιος που η στάση του και συμπεριφορά του δείχνουν πως έχει μια υπερβολική αυτοεκτίμηση, έχει, δηλαδή, ένα ματαιόδοξο συναίσθημα ανωτερότητας απέναντι στους άλλους.

Ο εγωισμός δεν αφήνει το άτομο να έχει υγιείς σχέσεις αφού συνοδεύεται από ανασφάλειες και ζήλια, τον ψυχαναγκασμό ότι η αγάπη του ανήκει. Όσο επίμονο κι αν φαίνεται το εγωιστικό άτομο, είναι σχεδόν πάντα έτοιμο να εγκαταλείψει τη μάχη μπροστά σε κάθε απογοήτευση.

Ο «εγωιστής» δυσκολεύεται να παραδεχτεί τα λάθη του γιατί πάρα πολλές φορές παραποιεί και δημιουργεί τη δική του «λογική πραγματικότητα». Μέσα στη σχέση, το «εγώ» του εγωιστή φαίνεται να αναπτύσσεται περισσότερο από το «εμείς». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στο τέλος ο κάθε ένας να κοιτάζει μόνο τον εαυτό του. Όταν η κατάσταση αυτή φουντώσει τότε τα πράγματα δεν είναι πολύ καλά για τη σχέση.

Συμπερασματικά, πώς συμπεριφέρεται ο εγωιστής;

• Απαιτεί συνεχώς αποδείξεις αγάπης από τους άλλους

• Είναι ανασφαλής

• Είναι ισχυρογνώμων

• Θέλει όλοι να συμφωνούν μαζί του

• Διακατέχεται από έντονη επιδειξιμανία και ανάγκη να αναγνωριστεί, να επιβεβαιωθεί, να ανυψωθεί, να υποστηριχτεί

• Εγκαταλείπει εύκολα τη μάχη σε κάθε απογοήτευση

• Χαρακτηρίζεται από έλλειψη θάρρους που έχει σαν αποτέλεσμα να μην διακινδυνεύει το ρίσκο να αγαπήσει και να αγαπηθεί

• «Τα θέλει όλα τώρα» με αποτέλεσμα να χαρακτηρίζεται από ανυπομονησία, αδιαλλαξία και μνησικακία

• Συγκρίνεται με τους άλλους

• Θεωρεί ότι η αγάπη είναι ιδιοκτησία του

• Εξαρτιέται από τους άλλους

• Αισθάνεται ότι έχει προνόμια που άλλοι δεν έχουν

• Αρνείται την ευθύνη για κάτι

• Δεν αποδέχεται ούτε παραδέχεται τα λάθη του

• Υιοθετεί άκαμπτες στάσεις

• Όταν πληγώνεται χτίζει ένα τοίχος γύρω του

• Θεωρεί τα πάντα μόνιμα

• Δίνει υποσχέσεις που συνήθως δεν υλοποιεί

• Δωροδοκεί

• Είναι καλός διπλωμάτης

• Έχει πολύ καλή σχέση με την κολακεία

• Έχει την τάση να αντεκδικείται ώσπου να αποδειχθεί αθώος

• Είναι κτητικός

• Επιδιώκει να χαίρεται μόνο αυτός τα ταλέντα και οι κλίσεις των άλλων

• Ζηλεύει

Στην ουσία ο εγωιστής μοιάζει σαν να βλέπει τον εαυτό του ως γίγαντα αλλά νιώθει σαν μυρμήγκι. Αναγνωρίζει κανείς τον εαυτό του;

Αριστονίκη Τρυφωνίδου-Θεοδοσίου, M.A, Msc, ΜΑΑΤ, Pgp Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Thessaloniki Arts and Culture

shares