periptero10

Ένα Αφιέρωμα σε μια από τις πιο ΕΞΥΠΝΕΣ Ελληνικές ιδέες που δυστυχώς χάνεται και αυτή όπως τόσα άλλα στην χώρα μας.
Τα περίπτερα Μια Ελληνική πρωτοτυπία που στηρίζεται σε Αρχαιοελληνική ιδέα.
Έχετε προσέξει ποτέ πως οι τουρίστες σταματούν και φωτογραφίζουν τα Ελληνικά περίπτερα; Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί;
Απλά γιατί Τα περίπτερα είναι Ελληνική ιδιαιτερότητα και πρωτοτυπία και έτσι όπως υπάρχει στην Ελλάδα δεν υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο.

 

Τα περίπτερα μεταλλάσσονται συνεχώς ανακλώντας τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες κάθε εποχής. Εξελίσσονται στον ναό του λιανοπωλητή, όπως εξάλλου μαρτυρά και η ονομασία του που προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «περίπτερος», δηλαδή ναός περιβαλλόμενος από σειρά κιόνων.
Πως, πότε και ποιες συγκυρίες τα ξεκίνησαν;
Διαβάστε παρακάτω γοητευτική ρετρό ιστορία τους.
Τα περίπτερα στη χώρα μας ηταν και είναι κομμάτι της κοινωνίας μας εδώ και πολλά χρόνια. Η μορφή τους όπως την ξέρουμε, είναι Ελληνική ιδιαιτερότητα και πρωτοτυπία, η οποία όμως παρέχει ευκολία και πρακτικότητα στην καθημερινότητα, και τη δικιά μας και των τουριστών.

periptero11

Από το 1889 ξεκίνησε η χορήγηση αδειών σε τραυματίες πολέμου και έτσι ξαφνικά ο αριθμός τους μεγάλωσε κατά πολύ. Την εποχή εκείνη,

Η ιδέα του περιπτέρου γεννήθηκε όταν η Ελλάδα έβγαινε από τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον ατυχή πόλεμο του 1897- και είχε γεμίσει με ανάπηρους και τραυματίες. Στην αρχή δημιουργήθηκε το λεγόμενο κιόσκι, μικρός επαγγελματικός χώρος χωρίς καθορισμένο ωράριο λειτουργίας, όπου πωλούνταν κυρίως προϊόντα καπνού και ακολούθως είδη πρώτης και δεύτερης ανάγκης. Η ιδιαίτερη κατασκευή ήταν διαστάσεων 0,70Χ0,70μ. και αποτελούνταν από τέσσερα μεταλλικά κολονάκια και μία βάση για να τοποθετούνται οι εφημερίδες.
Στο επάνω μέρος του περιπτέρου ένα πανί το προστάτευε από τον ήλιο. Αργότερα η δομή του περιπτέρου άλλαξε, έγινε ομοιόμορφο, ομοιόχρωμο με εξωτερικά ρολά ασφαλείας και ψυγεία για αναψυκτικά.

periptero14

Μέχρι το 1922 όλα τα περίπτερα της χώρας παραχωρήθηκαν στην «Πανελλήνιον Ένωσιν Τραυματιών Πολέμου 1912-1921» από το υπουργείο Περιθάλψεως. Δεν μπορούσαν να πωληθούν, να μεταβιβαστούν, να υποθηκευτούν η να υπομισθωθούν. Μετά τον θάνατο του δικαιούχου παραχωρούνταν για πέντε έτη στα παιδιά ή τη γυναίκα του. Το ποσό μισθώσεως ξεκινούσε από τις 20 δραχμές και έφτανε μέχρι τις 250, ενώ τα έσοδα αυτά πήγαιναν στο ειδικό «Ταμείο προικοδοτήσεως θυγατέρων και τραυματιών πολέμου».

Ο μόνος τρόπος ενημέρωσης ήταν οι εφημερίδες, οι οποίες πολύ γρήγορα έγιναν μέρος της γκάμας των περιπτέρων, βοηθώντας στην ανάπτυξή τους.

Ξεκίνησαν όπως είπαμε σαν μικρά καπνοπωλεία, τα οποία εμφανίστηκαν αμέσως μετά την πρώτη ίδρυση του Ελληνικού κράτους στο Ναύπλιο και λίγο μετά άρχισαν να εμφανίζονται και στην Αθήνα.

periptero15

Ήταν μια ιδέα της Ελληνικής Κυβέρνησης που δεν ήθελε, ούτε και μπορούσε να βγάλει σε σύνταξη τους ήρωες να τους δώσει μια δουλειά για να βγάζουν τα προς το ζην τους.

Αρχικά, αυτοί που δικαιούνταν άδεια ήταν οι ανάπηροι πολέμου.
Τα νεώτερα χρόνια αυτό έχει αλλάξει και άδειες αρχίζουν να παρέχονται και σε αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης από το 2002, ενώ από το 2007 σε βετεράνους του πολέμου στην Κύπρο και σε Άτομα με Αναπηρία.

periptero2

Πάμε πίσω στο 1889 όταν ξεκίνησε η χορήγηση αδειών περίπτερων σε τραυματίες πολέμου,
Συμβαίνει το εξής … ωραίο! Ξαφνικά οι πόλεις με ήρωες και απόστρατους πολέμου γέμισαν με αυτά τα γουστόζικα ξύλινα περιπτεράκια που πιο πολύ όμως έμοιαζαν με ξύλινες παράγκες πάρα με την μορφή που αργότερα εμφανίστηκαν.

Αργότερα αλλάζει η σχετική νομοθεσία, αλλάζει έτσι και η όψη τους, γίνονται όλα ομοιόμορφα και ομοιόχρωμα και με ίδιες διαστάσεις για όλη την Ελλάδα (1.30 Χ 1.50 μ.) με ρολά και ψυγείο για τα αναψυκτικά.

Τοποθετούνται στα πεζοδρόμια, στις πλατείες, στα πάρκα. στις στάσεις των λεωφορείων, στα ΚΤΕΛ. Η έλευση των τηλεφώνων στην Ελλάδα δίνει μεγάλη ώθηση στα περίπτερα, τα κάνει πολύ σημαντικά όπου βρίσκονται.

Το πρώτο τέτοιο περίπτερο στήθηκε στην Αθήνα στην οδό Πανεπιστημίου το φθινόπωρο του 1911 και είναι ένα από τα πιο ξακουστά της χώρας.

Την εποχή εκείνη ο μόνος τρόπος ενημέρωσης ήταν οι εφημερίδες, οι οποίες πολύ γρήγορα έγιναν μέρος της γκάμας των περιπτέρων, βοηθώντας στην ανάπτυξή τους.

periptero8

Από το 1940 στα περίπτερα άρχισαν να πωλούνται «ζαχαρώδη» και αναψυκτικά – πορτοκαλάδες και γκαζόζες ΗΒΗ, φυλλαράκια τσίχλας με γεύση δυόσμου και κανέλας και αργότερα οι σοκολάτες.

Σιγά σιγά απέκτησαν αποκλειστικό δικαίωμα πώλησης καπνοβιομηχανικών προϊόντων, κάτι που λειτούργησε στην αρχή ως φοροεισπρακτικός μηχανισμός για να εξασφαλίζει το κράτος έσοδα από την πώληση του καπνού. Πριν από την εμφάνισή τους, χύμα τσιγάρα και καπνό πωλούσαν πλανόδιοι που δεν μπορούσαν να ελεγχθούν αποτελεσματικά.

periptero9

Η δεκαετία του ’50 και του 60 είναι οι δεκαετίες της μεγάλης εσωτερικής μετανάστευσης και πλήθος ανθρώπων από την επαρχία συρρέουν στην Αθήνα κατά κύριο λόγο.

Με την έλευση των τηλεφώνων στην Ελλάδα τα περίπτερα είναι αυτά που η θαυματουργή αυτή συσκευή βρίσκει την πλήρη εφαρμογή της και έτσι αποκτούν το πιο γνωστό και απαραίτητο «προϊόν» τους.
Για τηλέφωνο στο σπίτι ούτε κουβέντα εκείνη την εποχή όποτε τα περίπτερα με τις τηλεφωνικές τους συσκευές και τα τηλέφωνα με μετρητές και αργότερα με κερματοδέκτες(τα κόκκινα τηλέφωνα) είναι βασικά για την επικοινωνία με συγγενείς και φίλους στους τόπους καταγωγής.
Όλοι συρρέουν σε ουρές περιμένοντας την σειρά τους να πάρουν τηλέφωνο να μάθουν τα νέα από τους ανθρώπους που έχουν αφήσει κάπου σε ένα άλλο μέρος η να κάνουν ένα απλό τηλεφώνημα σε κάποιο πρόσωπο.

Αρκετά αργότερα εμφανίστηκαν και οι τηλεφωνικοί θάλαμοι όποτε τα περίπτερα «ηρέμησαν» λιγάκι από τις ατέλειωτες ουρές.

Σιγά-σιγά τα προϊόντα που πωλούσαν πλήθαιναν και έτσι έφτασε στις προθήκες τους το πρώτο φιλολογικό περιοδικό, το «Ίρις» το οποίο πωλούνταν προς 25 λεπτά.

Το 1971 οι περιπτεράδες κατάφεραν να αναγνωριστούν ως επίσημοι επαγγελματίες και απέκτησαν δικαιώματα οι ενοικιαστές περιπτέρων ως τάξη επαγγελματιών.

Με τα χρόνια όλο και περισσότερα προϊόντα έρχονται να μεγαλώσουν την γκάμα των προϊόντων τους και το περίπτερο εξελίσσεται σχεδόν σε μια μικρή αγορά χάνοντας όμως κατά μεγάλο τρόπο την παλιά παραδοσιακή του αίγλη και ομορφιά άλλα παράλληλα μπαίνει στις υποχρεωτικές συνήθειές μας αφού η φράση «Θα το βρεις στο περίπτερο» και «Τα πάντα έχει το περίπτερο» γίνεται μια φράση μόνιμη στα ελληνικά στόματα.

periptera-595-5_211132_913555

Τα περίπτερα γίνονται τα σημεία αναφοράς κάθε περιοχής.
Τα περίπτερα της περιοχής είναι η αρχή και το τέλος κάθε αναφοράς για την γειτονία η την περιοχή.
Εκεί κλείνονται τα ραντεβού , εκεί συχνάζουν όλοι οι κάτοικοι της περιοχής και εκεί συναντιούνται τα παιδιά για να αγοράσουν τα αγαπημένα περιοδικά τους η τις αγαπημένες λιχουδιές και ….. τα τσιγάρα τους.

Από το περίπτερο Τάσε περιοχής ξεκίνα η συνάντηση τις Κυριακές για την αγορά του καπνού και της εφημερίδος για να τελειώσει στο καφενείο της περιοχής.
Οι κοπέλες από το περίπτερο θα ξεκινήσουν την συνάντηση τους αγοράζοντας τσίχλες και σοκολάτες για να πάνε μετά κινηματογράφο και την βόλτα τους.
Οι περιπτεράδες είναι οι Άρχοντες. ήρωες, οι κατάσκοποι, οι γνωστές των πάντων στην περιοχή τους.
Ξέρουν τα πάντα αφού κάθονται εκεί με τις ώρες και βλέπουν ακούν και παρατηρούν τα πάντα που συμβαίνουν γύρω τους.
Ακόμα και σήμερα όλοι θα πάμε να ρωτήσουμε τον περίπτερα για οποιαδήποτε πληροφορία θέλουμε για την περιοχή του. Και είναι σίγουρο ότι θα μας δώσει την καλύτερη και σωστότερη απάντηση από κάθε άλλον που θα ρωτήσουμε.

Υπήρχαν περιπτεράδες που πρόσεχαν τα παιδιά από τα σχολεία. Που «κατασκόπευαν» την μικρούλα μαθητριούλα αφού ο μπαμπάς του έδινε κάτι παραπάνω να ¨προσέχει και να του αναφέρει τις παρέες της» και οι σύζυγοι τις Κυρίες τους!!!
Δυστυχώς η μοναδική αυτή Ελληνική πρωτοτυπία έρχεται να προστεθεί σε πολλές άλλες πρωτοτυπίες που το ίδιο το κράτος τις έπνιξε και τις εξαφάνισε.
Τα «Βουνά » προβλήματα που καλούνται να ξεπεράσουν καθημερινά οι περιπτεράδες στην προσπάθεια τους για επιβίωση τους αναγκάζουν να κλείνουν τα περίπτερα τους το ένα μετά το άλλο.

periptero-rafia1412007525

Θυσία στο βωμό πολυεθνικών συμφερόντων που κάνουν τα περίπτερα να μοιάζουν με μικρούς ανυπεράσπιστους Δαυίδ που πολεμούν τεράστιους Γολιάθ, τα χαμηλά ποσοστά που κερδίζουν και οι όλο και πιο σκληροί νομοί υγιεινής που οριοθετούνται αναγκάζουν τα περίπτερα να μειώνουν προϊόντα η να σταματούν ολόκληρες γκάμες προϊόντων που παλιότερα ηταν κερδοφόρες.
Δεν χρειάζονται περισσότερα.

periptero13

Στο Εξωτερικό ειδικά στην Ευρώπη επηρεασμένοι από τα Ελληνικά περίπτερα φτιάχνουν κάτι παρόμοιο. Κάνουν χρυσές δουλειάς και το κράτος βοηθά αυτές τις μικρές επιχειρήσεις όσο μπορεί.
Στην Ελλάδα τα περίπτερα ζουν σε μια αμφιβολία αν υπάρχουν την επόμενη ημέρα.
Βοηθείστε όσο μπορείτε αυτά τα μικρά ξύλινα περιστεράκια με τους χαμογελαστούς ανθρώπους μέσα.
Είναι κομμάτι της Ελληνικής μας εφευρετικότητας και όσο μπορούμε…. ΟΣΟ ΜΠΟΡΟΥΜΕ πρέπει να την προστατεύουμε…
Ως να χαθεί και αυτή στην βωμό της παντελούς έλλειψης πολικής της προστασίας της παράδοσης στην χώρα μας.

%ce%ba%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%bf%cf%85%ce%bc%cf%80%ce%b7%cf%82Γράφει ο

Παναγιώτης Κουλουμπής

 Δημοσιογράφος , Ιστορικός

shares